تفاوت‌های ویرایش پنجم آیین‌نامه ۲۸۰۰ با ویرایش چهارم (همراه با مثال‌های کاربردی)

تفاوت‌های ویرایش پنجم آیین‌نامه ۲۸۰۰ با ویرایش چهارم (همراه با مثال‌های کاربردی)

اگر مهندس عمران، طراح سازه یا کاربر نرم‌افزار ETABS هستید، احتمالاً این سؤال برایتان پیش آمده که ویرایش پنجم آیین‌نامه ۲۸۰۰ چه تفاوتی با ویرایش چهارم دارد؟

ویرایش پنجم با هدف افزایش ایمنی لرزه‌ای، بهبود عملکرد ساختمان‌ها و هماهنگی بیشتر با آیین‌نامه‌های روز دنیا تدوین شده است. بسیاری از بندهای این ویرایش نسبت به نسخه چهارم بازنگری شده‌اند.

در ادامه مهم‌ترین تفاوت‌ها را همراه با مثال بررسی می‌کنیم.

۱- توجه بیشتر به عملکرد ساختمان، نه فقط جلوگیری از ریزش

ویرایش چهارم

هدف اصلی این بود که ساختمان در زلزله شدید فرو نریزد.

ویرایش پنجم

علاوه بر جلوگیری از فروریزش، کاهش خسارت ساختمان نیز اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

مثال

فرض کنید یک ساختمان اداری ۸ طبقه در تهران طراحی می‌کنید.

در ویرایش چهارم ممکن است سازه بعد از زلزله پابرجا بماند اما:

• دیوارها ترک بخورند.
• سقف کاذب بریزد.
• آسانسور از کار بیفتد.

در ویرایش پنجم تلاش می‌شود علاوه بر حفظ جان افراد، ساختمان سریع‌تر قابل استفاده باشد.

۲- تغییر در ضوابط نامنظمی پیچشی

یکی از مهم‌ترین تغییرات مربوط به کنترل نامنظمی پیچشی است.

مثال

فرض کنید پلان ساختمان به شکل زیر باشد.

این پلان به شکل L است و یک نامنظمی هندسی دارد.

چرا این پلان مشکل دارد؟

فرض کنید جرم ساختمان (دیوارها، سقف، کف و…) در مرکز پلان قرار دارد، اما به دلیل وجود دیوار برشی یا قاب‌های مقاوم در یک سمت، مرکز سختی از مرکز جرم فاصله می‌گیرد.

در زمان زلزله:

• ساختمان فقط به سمت چپ و راست حرکت نمی‌کند.
• بلکه همزمان می‌چرخد (Twist).

به این پدیده نامنظمی پیچشی (Torsional Irregularity) گفته می‌شود.

در ویرایش پنجم معیارهای تشخیص این نوع نامنظمی دقیق‌تر شده است.

۳- توجه بیشتر به ساختمان‌های نزدیک گسل

در نسخه چهارم نیز این موضوع وجود داشت اما در ویرایش پنجم اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

مثال

دو ساختمان کاملاً مشابه را در نظر بگیرید.

ساختمان اول

فاصله از گسل = ۳ کیلومتر

ساختمان دوم

فاصله از گسل = ۵۰ کیلومتر

در زلزله یکسان، ساختمان نزدیک گسل ضربه شدیدتر و ناگهانی‌تری دریافت می‌کند.

به همین دلیل ممکن است نیاز به کنترل‌های بیشتری داشته باشد.

۴- اصلاح طیف طرح

طیف طرح همان نموداری است که نیروی زلزله را مشخص می‌کند.

مثال

فرض کنید دو ساختمان پنج طبقه داریم.

ساختمان اول روی خاک نوع II

ساختمان دوم روی خاک نوع IV

در ویرایش پنجم اثر نوع خاک با جزئیات بیشتری در طیف پاسخ وارد می‌شود.

در نتیجه ممکن است نیروی زلزله دو ساختمان نسبت به گذشته متفاوت محاسبه شود.

۵- کنترل دقیق‌تر تغییرمکان طبقات (Drift)

یکی از مهم‌ترین تغییرات مربوط به کنترل دریفت است.

مثال

دو ساختمان ۱۰ طبقه داریم.

هر دو از نظر مقاومت کافی هستند.

اما در ساختمان اول تغییرمکان هر طبقه برابر:

۱۵ میلی‌متر

در ساختمان دوم

۴۵ میلی‌متر

اگرچه هر دو ممکن است فرو نریزند، اما ساختمان دوم خسارت بسیار بیشتری به:

• دیوارها
• شیشه‌ها
• تأسیسات
• نما

وارد می‌کند.

به همین دلیل در ویرایش پنجم کنترل دریفت اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

۶- بازنگری در تحلیل دینامیکی

در پروژه‌های بلند یا نامنظم، تحلیل دینامیکی اهمیت زیادی دارد.

مثال

یک ساختمان ۱۸ طبقه با پلان L شکل را در نظر بگیرید.

اگر فقط تحلیل استاتیکی انجام شود، احتمال دارد اثر پیچش واقعی ساختمان دیده نشود.

اما تحلیل طیفی رفتار واقعی‌تری از سازه نشان می‌دهد.

در ویرایش پنجم شرایط استفاده از تحلیل دینامیکی شفاف‌تر شده است.

۷- اصلاح ضوابط ساختمان‌های مهم

مثال

دو ساختمان داریم.

اول

یک ساختمان مسکونی

دوم

یک بیمارستان

اگر هر دو دچار زلزله شوند، خرابی بیمارستان خسارت بسیار بیشتری ایجاد می‌کند.

به همین دلیل در ویرایش پنجم ضوابط طراحی ساختمان‌های مهم سخت‌گیرانه‌تر شده است.

۸- توجه بیشتر به اجزای غیرسازه‌ای

در بسیاری از زلزله‌ها مشاهده شده که اسکلت ساختمان سالم مانده اما خسارت اصلی مربوط به اجزای غیرسازه‌ای بوده است.

مثال

در یک مرکز خرید ممکن است:

• سقف کاذب سقوط کند.
• شیشه‌ها بشکنند.
• نما جدا شود.
• لوله‌های آتش‌نشانی آسیب ببینند.

در حالی که ستون‌ها و تیرها سالم هستند.

ویرایش پنجم تلاش کرده است این نوع خسارت‌ها کاهش یابد.

۹- هماهنگی بیشتر با آیین‌نامه‌های بین‌المللی

ویرایش پنجم نسبت به نسخه چهارم هماهنگی بیشتری با آیین‌نامه‌هایی مانند:

• ASCE 7
• Eurocode 8

دارد.

مثال

روش‌های تحلیل و کنترل تغییرمکان اکنون شباهت بیشتری به آیین‌نامه‌های معتبر جهانی پیدا کرده‌اند و مهندسانی که با استانداردهای بین‌المللی کار می‌کنند، انتقال دانش آسان‌تری خواهند داشت.

مقایسه سریع ویرایش چهارم و پنجم

جمع‌بندی

ویرایش پنجم آیین‌نامه ۲۸۰۰ تنها یک به‌روزرسانی ساده نیست، بلکه نگاه طراحی را از «ساختمان فقط فرو نریزد» به سمت «ساختمان علاوه بر حفظ جان افراد، خسارت کمتری ببیند و سریع‌تر قابل بهره‌برداری باشد» تغییر می‌دهد. البته تا زمان ابلاغ رسمی، باید توجه داشت که برخی بندهای پیش‌نویس ممکن است تغییر کنند؛ بنابراین طراحان باید همواره آخرین نسخه مصوب را مبنای طراحی قرار دهند.

برای یادگیری کامل طراحی سازه های فولادی و بتنی در ایتبس و سپ دوره های زیر حتما ببینید:

آموزش دستورهای ایتبس

ساختمان بتنی با دیوار برشی در ایتبس

طراحی ساختمان بتنی در ایتبس

طراحی ساختمان فولادی در ایتبس

طراحی سوله در ایتبس

طراحی ساختمان فولادی 7 طبقه در ایتبس و سیف

آموزش طراحی پی با SAFE

آموزش طراحی دال یکطرفه با SAFE

تحلیل و طراحی سوله در SAP2000 و SAFE23

عضویت در کانال تلگرام سیویل 2

عضویت در پیج اینستاگرام سیویل 2

تفاوت‌های ویرایش پنجم آیین‌نامه ۲۸۰۰ با ویرایش چهارم (همراه با مثال‌های کاربردی) – تفاوت‌های ویرایش پنجم آیین‌نامه ۲۸۰۰ با ویرایش چهارم (همراه با مثال‌های کاربردی)